شنبه ۳۱ فروردین ۱۳۹۸ - ۴/۱۹/۲۰۱۹
اذان صبح:۰۴:۲۸:۳۷ - اذان ظهر:۱۲:۳۹:۵۲ - اذان مغرب:۱۹:۳۸:۱۷
بجنورد
۱۲° c

آیا تمایل دارید در کانال عصر عضو شوید؟

سرویس یاداشت | کد خبر: ۲۷۹۱۳۰۱
تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۰۵/۱۴ - ساعت ۷:۴۸

  ۱۴ امرداد - سالروز انقلاب مشروطه

زمانی که در 14 مردادماه سال 1285 خورشیدی ، هفت ماه پس از صدور فرمان تشکیل عدالتخانه توسط، مظفرالدین شاه قاجار فرمان مشروطه صادر شد ، نقطه عطفی در تاریخ این سرزمین شکل گرفت به گونه ای که حتی بسیاری از محققین و مورخین تاریخ معاصر ایران را به قبل و بعد از مشروطه تقسیم می نمایند.
  14 امرداد - سالروز انقلاب مشروطه,

در آن زمان ایران اولین کشور شرقی بود که به قانون اساسی ، مجلس و... دست یافته بود و این اتفاق در حالی در ایران به وقوع پیوست که تعداد کشورهای مستقل در آسیا و افریقا در آن عصر کمتر از انگشتان دست بود.

 

پس از انقلاب مشروطه ایران انقلاب هایی در روسیه تزاری و عثمانی جهت ایجاد قانون و...شکل گرفت که فرق این دو انقلاب با انقلاب ایران در این نکته مهم می باشد که انقلاب ایران توسط روشنفکران و تجددخواهان پس از نزدیک به یک قرن تلاش و مجاهدت با کمترین خونریزی به ثمر نشست ولی انقلاب های  روسیه و عثمانی توسط نظامیان و با خشونت و خونریزی فراوان انجام گرفت.

 

انقلاب مشروطه در ایران یک واقعه آنی و بدون ریشه نبود، سابقه تجددخواهی و تلاش برای اصلاح امور مملکت تقریبا به زمان ولیعهدی " عباس میرزا"  باز می گردد .

 

در آن زمان پس از جنگهای طولانی ایران و روسیه که حدود 13 سال به طول کشید   و به شکست ایران  انعقاد قراردادهای گلستان و ترکمنچای منجر  گردید ( خواندگان عزیز این نکته را در نظر بگیرند که در آن دوران روسیه قوی ترین نیروی زمینی جهان را در اختیار داشت و ناپلئون بناپارت را شکست داده بود ولی با این اوصاف عباس میرزا توانست 13 سال در مقابل روسها مقاومت کند) .

 

عباس میرزا و بسیاری از میهن دوستان دلایل این شکست را عدم مدرن بودن قوای ایران دانستند لذا به فکر ایجاد یک سری اصلاحات در امور کشوری و لشگری در جهت مدرنیزاسیون مملکت گام برداشتند ،  همچنین از دیگر سو رسیدن اخبار و آثار انقلاب کبیر فرانسه به ایران تعدادی از وطن دوستان ایرانی را که در راس آنان  شخص عباس میرزای ولیعهد قرار داشت را به تکاپو انداخت که با آشنایی با علوم جدید  مدرانیزاسیون  کشور دست به اصلاحات در امور کشوری و لشگری زنند تا بتوانند در مقابل زیاده خواهی های دول غربی بخصوص بریتانیا و روسیه مقاومت کنند و از آنجا که بدلیل اینکه محل سکونت ولیعهد - عباس میرزا - تبریز بود و جرقه های اولیه این ایده نیز در آنجا شکل گرفت ،از  هواداران تحول و اصلاح امور کشور با عنوان " مکتب تبریز" یاد،می گردد.

 

ولی متاسفانه با مرگ ناگهانی عباس میرزا هواداران اصلاحات به انزوا رفتند و در اینجا باید ذکر گردد از همان ابتدا که ایده اصلاحات ، تجدد خواهی و... در ذهن تعدادی از روشنفکران شکل گرفت دو گروه مهم و قدرتمند به شدت با آن به مخالفت پرداختند:

1- ارتجاع داخلی که در دربار شاهان قاجار نفوذ فراوان داشت 2- سیاست های دولتهای خارجی و بخصوص دخالتهای کشورهای روسیه تزاری و بریتانیا

 

این دو دشمن قسم خورد تجدد و اصلاحات بارها توانستند تجددخواهان را به عقب زنند و تلاشهای آنان را ناکام گذارند .

 

پس از ترور ناصرالدین شاه توسط میرزا رضای کرمانی و آغاز سلطنت مظفرالدین شاه تقریبا ورق برگشت !!

 

از یک سو به دلیل اقامت 40 سال شاه جدید در تبریز وی آشنایی بیشتری با تجدد و مدرنیته  داشت و از دیگر سوی به دلیل افزایش نشریات و ایجاد تعدادی مدارس جدید سطح عمومی آگاهی به خصوص در بین نخبگان و طبقه اشراف و ثروتمند جامعه افزایش یافته بود و چهره های بزرگ و تاثیرگذاری چون : میرزا فتحعلی آخوندزاده، طالبوف ، میرزا آقاخان کرمانی، میرزا آقای تبریزی و... به تبلیغ افکار و اندیشه نوین و تجددخواهانه می پرداختند که نتیجه تمامی این تلاش ها و مجاهدت ها صدور فرمان مشروطه توسط مظفرالدین شاه در 14 امرداد 1285 خورشیدی بود.

 

در اینجا لازم است که به یک نکته مهم و اساسی اشاره نمایم :

  متاسفانه در تریبونهای رسمی اعم از صدا و سیما ، کتب درسی و..همواره تلاش شده و اینگونه تبلیغ می گردد که انقلاب مشروطه ، شکست خورد و اهداف خویش دست نیافت" بنابراین بنده بر خود واجب می دانم که علاوه بر مقدمه ای که در بالا ذکر گردید نکاتی چند را به عرض خواندگان گرامی برسانم:

 

از روز صدور فرمان مشروطه دشمنان قسم خورده ملت ایران ( ارتجاع داخلی و دول استعمارگر خارجی)  که منافع خویش را در جهل و عقب ماندگی این ملت می دیدند علنا به دشمنی با مشروطه برخواستند و از هیچ تلاشی برای نابودی " نهال نحیف مشروطه" رویگردان نبودند که در این مورد می توان به 3 کودتایی که علیه نظام مشروطه شکل گرفت اشاره نمود:

 

الف- کودتای محمدعلی شاه با کمک قوای قزاق به فرماندهی لیاخوف صورت گرفت  که به توپ بستن مجلس و اعدام بسیاری از مشروطه خواهان چون ملک المتکلمین ،صوراسرافیل و.. در باغشاه و دستگیری سایر مشروطه خواهان منجر و نتیجه آن برقراری " استبداد صغیر " به مدت 3 سال در کشور شد که خوشبختانه با مجاهدت فراوان دلاوران تبریزی متاثر از مکتب تبریز ، تنفگچیان بختیاری به رهبری فردی روشنفکر چون سردار اسعد بختیاری- که پس از شنیدن خبر کودتا بلافاصله از فرانسه به کشور بازگشت تا به دفاع از نهال نوپای مشروطه بپردازد-  و همچنین اهالی رشید و شجاع گیلان به سرکردگی محمدولی خان تنکابنی .

 

با فتح تهران توسط مشروطه خواهان  استبداد صغیر شکست خورد و محمدعلی شاه از سلطنت خلع گردید .

 

ب- کودتای اسفند 1299 خورشیدی که با حمایت انگلیسی ها و توسط سید ضیاالدین طباطبایی و رضاخان میر پنج صورت گرفت ( رضاخان درجه میرپنجی خود را از ژنرال " باراتوف روس" به دلیل جنگ با مشروطه خواهان دریافت کرد) که نتیجه این کودتا قدرت گرفتن روزافزون رضاشاه و در نهایت انقراض سلطنت قاجارها و آغاز سلطنت خاندان پهلوی و به کنار گذاشته شدن قانون مشروطه و دیکتاتوری محض و مطلق رضاشاه طی 16 سال سلطنت بود.

 

ج- سومین کودتا با کمک دولتهای آمریکا و انگلستان و ایادی داخلی آنان علیه دولت ملی و قانونی دکتر مصدق شکل گرفت.

 

1-با تمامی موارد ذکر شده در بالا و کودتاهای شکل گرفته در مقابل نظام مشروطه ولی هرگاه فضا باز شد و ملت امکان تنفس یافتند بر احقاق حقوق خویش پافشاری نمودند حتی در زمان اختناق رضاشاهی آزادمردانی چون فرخی یزدی، سید حسن مدرس، محمد مصدق و... سکوت نکردند و از داغ و درفش نهراسیدند.

2- با آنکه شش سال پس از صدور فرمان مشروطه تمامی اروپا و قسمت اعظمی از آسیا درگیر جنگ خانمان سوز بین الملل اول شدند که بر اثر آن امپراطوری های عثمانی، اطریش، روسیه و.. فروریختند و به کشورهای متعددی تجزیه شدند و با آنکه  متاسفانه بی طرفی دولت ایران توسط هیچ یک از طرفین جنگ رعایت نشد، پس از جنگ کشور ایران پابرجا ماند و توانست تمامیت ارضی خویش را حفظ کند و من مطمئن هستم در صورت عدم وجود حکومت مشروطه و وجود یک حکومت خودکامه احتمال تجزیه ایران و از بین رفتن تمامیت ارضی آن بسیار زیاد بود .

4- در زمانی که دولتهای مشروطه بر سر کار بودند ( با وجود تمام کارشکنی های ارتجاعیون داخلی و عوامل خارجی) به هیچ عنوان زیر بار هیچ قرارداد ننگینی که به ضرر ملت ایران بود نرفتند که می توان به عدم قبول قرارداد 1919 توسط،احمد شاه و مجلس مشروطه ایران اشاره کرد.

این قرارداد ننگین  که توسط حسن وثوق الدوله و طی  مذاکرات مخفی با بریتانیا بسته شده بود و بر اساس آن تمامی امورات کشوری و لشگری ایران به مستشاران انگلیسی واگذار می گشت !!!!

 

 از نمونه های دیگری که می توان در این مورد اشاره کرد به عدم تایید قراردادی بود که توسط انگلستان با عثمانی منعقد شده بود که طی آن " نفت خانه " ، نفت شهر " ، " خانقین " آرارات شرقی و حق کشتی رانی در اروند رود به دولت عثمانی واگذار می گشت !!!انگلیسها برای جلب رضایت خکومت عثمانی خاک ایران را به آنان بخشیده بودند.

 

خوشبختانه هیچ یک از دولتها و مجالس مشروطه ایران زیر بار این قرارداد نرفتند ولی متاسفانه در زمانی که قانون مشروطه توسط رضا شاه زیر پا گذاشته شده بود، شخص دیکتاتور- رضا شاه- در طی قراردادی با نوری سعید نخست وزیر عراق نفت خانه ، نفت شهر ، خانقین و حق کشتی رانی در اروند رود را به عراق، آرارات شرقی را به ترکیه و قسمتی از خاک خراسان را به افغانستان واگذار کرد.

 

5-پس از شهریور 1320 و برکناری رضا شاه و احیای مجدد قانون مشروطه با وجود اینکه کشور ما در اشغال قوای بیگانه بود حاضر به دادن نفت شمال به شوروی نشدیم ، علاوه برآن قوای شوروی را از آذربایجان اخراج و نفت جنوب را نیز ملی نمودیم.

 

چند  موردی که در بالا ذکر گشت از نتایج عینی و ملموس انقلاب مشروطه بر زندگی ایرانیان و سرنوشت کشور ایران می باشد که  بی هیچ شک و تردیدی نتایج انقلاب مشروطه بر مردم و کشور ایران بسیار فراتر از موارد ذکر شده در بالا می باشد . مهمترین دستاورد انقلاب مشروطه تبدیل شدن مردم ایران از " رعیای شاه" به شهروندان ایران است و یقینا تاثیراتی که انقلاب مشروطه بر افکار و اندیشه های ایرانیان گذاشت بسیار ژرف تر و عمیق از آنچه است که مشاهده می شود همینکه پس از گذشت صد و یازده سال مردم ایران همچنان برای بدست آوردن حقوق شهروندی ، دمکراسی و... تلاش می نمایند و در این راه فراز و فرودهای بسیاری را تجربه کردند ولی خسته نشده  و از پای نیافتادند از دستاوردهای مهم ولی غیر مستقیم انقلاب مشروطه است.

 

پس به حق باید روز 14 امرداد- روز صدور فرمان مشروطه - را روز ملی ایرانیان نامید.

 

با سپاس بهرام رحمانی وحید

خوانندگان محترم سایت خبری تحلیلی عصر اترک، شما می‌توانید سوژه های خود را به برای ما ارسال کنید تا پس از تأیید با نام شما در سایت و کانال عصراترک درج شود.

شماره تماس با سایت خبری تحلیلی عصر اترک:

058-32230729 - 058-32288068

ارتباط با سردبیر سایت در پیام رسان تلگرام

ارتباط با سردبیر سایت در پیام رسان سروش

آدرس پست الکترونیکی: info@atraknews.com


با تشکر
نظر شما ثبت و پس از بررسی انتشار میابد.
ارسال نظر
نام :
ایمیل
نظر
پایگاه خبری تحلیلی عصر اترک